ترکیبات عسل

ترکیبات عسل

ترکیبات و نوع عسل، بسته به نوع تغذیه زنبورعسل و نوع گل‌های مورد استفاده، متفاوت است. درصد آب موجود در عسل‌ها، به شرایط اقلیمی و میزان رطوبت منطقه بستگی دارد. در مناطقی که میزان رطوبت هوا بالاتر است، درصد آب عسل بیشتر است. برای مثال عسل‌های شمال مثل عسل مرکبات درصد رطوبت بالاتری دارند. درصد آب عسل با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه‌ی استقرار کندوها، می‌تواند تا حدود ۲۵ نیز بالا رود.

تولید عسل توسط زنبور در دو مرحله صورت می‌پذیرد. در مرحله اول، زنبورها آب را از محلول رقیق شهد که به طور متوسط 60 درصد است، جدا می‌کنند. در مرحله دوم، نیز ساکاروز که قند عمده شهد است با فعالیت آنزیمی زنبورها به دکستروز، لوولوز و قندهای دیگر تبدیل می‌شود. درنتیجه محلول مغذی غلیظی از قندهای ساده که مواد حل شده آن بیش از مواد حل نشده آن‌ها است، به نام «عسل» به وجود می‌آید.

منابع گیاهی

عسل‌، دارای منابع گیاهی متفاوت و نیز دارای رنگ و طعم متفاوت بوده و عمدتا حاوی انواع قندها (ساکاروز، لوولوز، دکستروز، مالتوز و غیره) و نیز حاوی پیگمان‌ها، مواد معطر و خوشبوکننده و هم چنین املاحی نظیر سدیم، گوگرد، منیزیوم، فسفر، کلر، پتاسیم، سیلیسیوم و غیره و نیز آنزیم‌هایی همچون دیاستاز، گلوکز اکسیداز، کاتالاز، فسفاتاز و انورتاز و همچنین حاوی ویتامین‌هایی مثل پرودوکسین، فولیک اسید و غیره می‌باشد.

املاح معدنی

میزان املاح معدنی در انواع مختلف عسل متفاوت است و معمولا عسل‌های تیره، املاح معدنی بیشتری دارند که مهم‌ترین آن‌ها کلسیم، پتاسیم، سدیم، منگنز، آهن، مس، فسفر، منیزیم و گوگرد است. عسل همچنین دارای انواع پروتئین، اسیدهای آمینه، اسیدهای آلی مثل اسید فرمیک و مشتقات کلروفیل می باشد.

 

ویژگی ظاهری عسل طبیعی

ویژگی ظاهری عسل طبیعی

برخی معتقدند که ویژگی ظاهری می تواند شاخصه ای بر کیفیت عسل باشد. اما باید به شما بگویم که عسل چه طبیعی باشد و چه تقلبی اولین نکته ای که در آن رعایت می‌شود حفظ ویژگی های ظاهری محصول است .

ویژگی ظاهری عسل های طبیعی با یکدیگر متفاوت است و دلیلی بر اصل یا تقلبی بودن عسل نیست

همان طور که گفته شد، برخی معتقدند که ویژگی ظاهری عسل می‌تواند شاخصه‌ای برای تعیین کیفیت عسل باشد. اما باید به شما بگویم که عسل چه طبیعی باشد و چه تقلبی اولین نکته ای که در آن رعایت می شود حفظ ویژگی های ظاهری محصول است .

لذا در این مقاله به چند ویژگی عسل می پردازیم:

  •  رنگ عسل
  • طعم و بوی عسل
  • غلظت عسل

رنگ عسل

رنگ عسل های مختلف با توجه به گونه گیاهی متفاوت می‌باشد و از رنگ کاهی تا رنگ قهوه ای تیره متغیر می‌باشد.همچنین ممکن است عسل مربوط به یک نوع گونه گیاهی باشد اما با توجه به منطقه برداشت رنگ آن متغیر است .

برای مثال عسل گون از رنگ طلایی تا عسلی تیره  متفاوت است .

رنگ عسل کنار قهوه ای تیره است .

نکته جالب توجه آن است که هرچه رنگ عسل تیره تر باشد یعنی مواد معدنی آن بالا تر است.

عسل هایی که از مناطق گرمسیری برداشت می شوند نسبت به عسل های همان گونه گیاهی در مناطق معتدل و مرطوب تیره تر می باشند.

طعم و بوی عسل

طعم و بوی عسل یکی از ویژگی‌های خاص عسل است،عطر و طعم  عسل با منشا گیاهان مختلف متفاوت می باشد و شما فقط در صورتی میتوانید تفاوت آن را احساس کنید که:

1. عسل خور قهاری باشید .

2. چند عسل مختلف را در کنار هم گذاشته و با تست تفاوت آن را احساس کنید.

غلظت عسل

میانگین رطوبت عسل 17/5 الی18/5 می باشد و یک ویژگی مهم در تعیین کیفیت عسل است. عسلی که در مناطق گرمسیری تولید می‌شود نسبت به عسلی که در مناطق مرطوب تولید می شود دارای رطوبت کمتری می‌باشد و از لحاظ کیفی بالاتر است.

هرچه رطوبت عسل بالاتر برود احتمال تخمیر شدن و از دست دادن کیفیت آن بیشتر می‌شود.

نکته ای که باید به آن توجه ویژه داشت این است که به هیچ وجه از ویژگی های ظاهری عسل، نمیتوان به اطمینان قطعی از کیفیت آن رسید . تنها با آزمایش نمونه عسل و برآورد شاخصه های آزمایشگاهی میتوان به طور قطع کیفیت یک عسل را تایید نمود.

 

تاریخچه استفاده از عسل توسط بشر

تاریخچه‌ استفاده‌ از‌ عسل‌ توسط بشر

عسل یکی از موادغذایی است که مصرف آن به تاریخ طول عمر بشر است. عسل تنها غذایی در طبیعت است که هرگز فاسد نمی‌شود. اکثر میکروارگانیسم‌ها نمی‌توانند در عسل رشد کنند و به همین دلیل عسل بسته‌بندی شده حتی پس از هزاران سال فاسد نمی‌شود. البته در مواردی که رطوبت عسل بالا باشد یا درب آن باز بوده و رطوبت جذب کند فقط مخمرهای اسموفیلیک می‌توانند آن را آلوده و در آن ایجاد کف نمایند. این پدیده را نیز جوانه زدن عسل می‌نامند.

هر بار که حیوان کوچکی مانند موش یا حشره وارد کندو می‌شود، توسط زنبورهایی که نمی‌توانند آن را به بیرون حمل کنند با نیش کشته می‌شود. سپس با بره‌موم پوشانده شده تا از فساد و تجزیه آن جلوگیری گردد.

قدمت عسل در مصر باستان

مصریان باستان از زنبورها برای مومیایی نمودن اجساد فراعنه الهام گرفتند. در واقع، پیشینه کاربرد عسل در مصر دست‌کم به ۲۲۰۰ تا ۲۶۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می‌رسد. مصریان باستان از عسل دست‌کم در تهیه ۹۰۰ فراورده تولید می‌کردند. عسل در زندگی روحانی، اجتماعی و اقتصادی مصریان باستان نقش مهمی ایفا می‌کرده‌ است. از حکایت‌های به‌جا مانده در پرستشگاه ‌ها و آرامگاه های مردگان آن‌ها چنین بر‌می‌آید که عسل در آن روزگار از اهمیت بسیاری برخوردار بوده و در سنن قدیمی با اشاره به اهمیت دارویی عسل، به بیماران جهت درمان تجویز می‌شده است.

تاریخچه عسل در یونان

یونانیان باستان نیز این تصور را داشتند تصور می‌کردند که خدایان چون خوراک بهشتی می‌خوردند، فناناپذیر و ابدی گشته‌اند. آن‌ها ایمان داشتند که عسل یکی از اجزای مهم این خوراک بهشتی است. بقراط، پدر پزشکی و بنیان‌گذار طب یونان، ۲۵۰۰ سال پیش در مورد عسل چنین گفته‌است: “هر دارویی از مواد غذایی درست می‌شود و متعاقب آن هر غذایی نیز جانشین دارو می‌گردد، عسل پاسخگوی این دو شرط است”.

ابوعلی سینا، دانشمند بزرگ ایرانی ۱۰۰۰ سال پیش در کتاب قانون خود نسخه‌های زیادی بر پایه عسل و موم آن تجویز کرده‌است.

موریس مترلینک، نویسنده نامدار بلژیکی، در مورد عسل چنین گفته است: “همین امروز اگر زنبور عسل از بین برود، هزاران نوع از گیاهان از بین خواهد رفت و از کجا معلوم که تمدن از بین نرود”.

ژل رویال،اکسیر جوانی

چرا به ژل رویال اکسیر جوانی می‌گویند؟

ژل رویال یا همان اکسیر جوانی، در واقع شیر زنبور عسل است که از غدد شیری زنبور عسل ترشح می‌شود. این ماده شگفت انگیز سرشار از آنتی اکسیدان، اسید آمینه، ویتامین ها، مواد معدنی و مواد فرار است که تمامی مایحتاج سلولها را در اختیار آنها قرار داده و به این صورت مانند یک اکسیر برای جوان‌سازی سلولها عمل کرده و فعالیت سیستم‌های بدن را اصلاح می‌نماید.

ما برای کسب هر کدام از این مواد توسط سلولهای بدن و بهبود عملکرد، نیاز به مصرف سبزیجات، پروتئین، غلات و … داریم در حالی که ژل رویال خود به تنهایی شامل تمامی مواد مورد نیاز سلول‌ها می‌باشد و برای به دست آوردن آنها نیازی به دریافت مواد غذایی متعدد و یا انجام سوخت و ساز در بدن نمی‌باشد.

برای پی بردن به راز ژل رویال فقط کافیست به تفاوت‌های موجود در زنبور کارگر و ملکه زنبور عسل اشاره کنیم.

تفاوت ملکه زنبور عسل و زنبور کارگر در چیست؟

برای پی بردن به راز ژل رویال فقط کافیست به تفاوت‌های موجود در زنبور کارگر و ملکه زنبور عسل اشاره کنیم. اختلاف سن زنبور کارگر و ملکه و عملکرد آنها در کلنی بسیار جالب و قابل تفکر است. این تفاوت‌ها در حالیست که تخم زنبور کارگر و ملکه از لحاظ ژنتیکی کاملا مشابه می‌باشند و دلیل ایجاد این اختلاف عملکرد و طول عمر تنها به دلیل تفاوت تغذیه آنها با ژل رویال می‌باشد.

تفاوت‌های ملکه و زنبور کارگر

1. ملکه در شرایط فعالیت 2 سال و در شرایط آزمایشگاهی و عدم فعالیت 8 سال عمر می‌کند.

در حالی که زنبور کارگر در بهترین شرایط نهایتا 6 ماه قدرت زندگی دارد و در زمان اوج فعالیت نهایتا 45 روز عمر می‌کند.

2. ملکه قدرت انجام پرواز جفت‌گیری را دارد و می‌تواند اسپرم 8 الی 10 زنبور نر را داخل کیسه ذخیره اسپرم خود نگه دارد.

در حالی که زنبور کارگر توان جفت‌گیری ندارد.

جفت گیری ملکه زنبورعسل

3. ملکه دارای هزاران لوله تخمگذار است.

در حالی که زنبور کارگر نهایتا 8 لوله تخمگذار دارد.

4. ملکه زنبور عسل روزانه تا 2 برابر وزن خود تخمگذاری میکند، یعنی روزی 1000 الی 1500 عدد تخم، در حالی که زنبور کارگر فقط به تعداد محدود تخم نر می‌گذارد، آن هم در شرایط عدم حضور ملکه.

 

عملکرد معجزه آسای ژل رویال به ترکیبات شگفت انگیز ژل رویال یا هماه شاه انگبین باز میگردد، که در ادامه به آنها می‌پردازیم.

شما میتوانید مقالات مرتبط با ژل رویال را نیز مطالعه کنید.

عسل تقلبی

عسل تقلبی چیست؟

به چه عسلی تقلبی گفته می‌شود؟

آیا عسل تقلبی خاصیتی ندارد؟

عسل‌ها را می‌توان به چند گروه تقسیم کرد. عسل تقلبی تعریف‌های متفاوتی دارد. در مجموع می‌توان عسل را از لحاظ تقلبی یا اصل بودن به سه گروه مختلف تقسیم نمود.

1. عسل طبیعی با خاصیت درمانی

2.عسل تغذیه‌ای

3. عسل نیمه تغذیه‌ای

4. عسل تقلبی

عسل طبیعی

به محصولی گفته می‌شود که زنبورهای عسل برای تولید آن شهد را از روی گل‌ها جمع‌آوری نموده و به کندو انتقال می‌دهند. برای تولید عسل طبیعی در کندو، زنبورهای عسل، شهد خام را بدون اضافه شدن هیچ ماده دیگری به عسل تبدیل کرده و محصول نهایی، عسلی است دارای خاصیت درمانی با ویژگی‌های مختص گیاه مولد شهد.

عسل تغذیه‌ای

عسل تغذیه‌ای به عسلی گفته می‌شود که برای تولید آن، زنبوردار به جای شهد و جابجایی کندوها به مناطق مختلف، با استفاده از شکر شربت غلیظ تهیه و در اختیار جمعیت کندو قرار می‌دهد. زنبورهای عسل به جای جمع‌آوری شهد از طبیعت، شربت را به داخل حجره‌های شش ضلعی مومی انتقال داده و به عسل تبدیل می‌کنند.

عسل نیمه تغذیه‌ای

این نوع عسل زمانی تولید می‌شود که کلنی‌های زنبورعسل در طبیعت شهد جمع آوری کرده و آن را به عسل تبدیل نموده‌اند، اما برای تکمیل ظرفیت سلولها، و بسته شدن حجره‌های حاوی عسل مقداری شربت غلیظ شده شکر به کندو داده می‌شود. در نهایت عسل طبیعی و عسل تولید شده از شربت شکر با هم ذخیره و همزمان از کندو استخراج می‌شوند. ساکارز موجود در عسل در این نوع عسل گاهی اشتباه و گویای عسل طبیعی است. برای اطمینان از خالص بودن عسل نوع گیاه موجود در طبیعت مهم است، زیرا  علی رقم طبیعی بودن، با توجه به منبع تغذیه زنبورها، عسل‌های طبیعی هر کدام دارای درصد ساکارز مختصی می‌باشند.

عسل تقلبی

عسل‌های تقلبی دو دسته هستند. اما منبع تولید آنها از قندهای شکسته‌شده شیمیایی است که خاصیت سرطان‌زایی داشته و برای سلامتی بسیار مضر می‌باشد.

1.عسل دست‌ساز

2. عسل تولید شده در کندو با قندهای مضر

عسل دست‌ساز

در تولید عسل دست‌ساز، زنبورعسل و هیچ نوع زنبور دیگری دخالتی نداشته و کاملا خارج از فضای کندو تولید می‌شود. ظاهر این عسل کاملا شبیه به عسل طبیعی است اما طعم آن کاملا متفاوت است.

عسل تولیدشده در کندو با قندهای مضر

برای تولید این نوع عسل از قندهای ساده مثل گلوکز و فروکتوز استفاده می‌شود. این قندهای صنعتی با استفاده از حرارت یا آنزیم‌ها از نشاسته ذرت یا سیب زمینی یا مواد دیگر به دست آمده و به شدت سرطان‌زا می‌باشند. متاسفانه با تغذیه زنبورها با این نوع شهد، زنبورها دیگر نیازی به اضافه کردن آنزیم‌ها نداشته و یا مقدار بسیار کمی به آن اضافه می‌کنند که در این صورت هیچگونه خاصیت درمانی در آن نمیتوان یافت نمود.

 

در آزمایشگاه های تخصصی کلیه فاکتورهای عسل مورد آزمایش قرار گرفته و با نتیجه به دست آمده می توان قیمت عسل را مشخص نمود.

 

 

 

بچه دادن کندو

بچه‌دهی

به عملی گفته می‌شود که طی آن کندو احساس نیاز به تولید ملکه جدید و تقسیم شدن می‌کند به این صورت که پس از تولد ملکه جدید ملکه قبل به همراه نیمی از جمعیت کندو را ترک کرده و روی شاخه یا محلی نزدیک به کندو برای  مدت کمی مستقر شده سپس آن محل را به فاصله طولانی و به عنوان محل ثابت برای همیشه ترک میکنند.

نشانه بچه‌دادن کندو

  • در اطراف شان به خصوص قسمتهای زیرین قابهای حاوی نوزاد، شاخون‌های متعددی دیده می‌شود
  • ملکه تخمریزی را قطع کرده تا آماده‌ی پرواز و ترک کلنی شود
  • شربت و کیک در کندو مصرف نمیشود

 

اکثر زنبورداران رفتار بچه دهی را یک عمل مثبت دانسته و از آن برای تکثیر کلنی استفاده می‌کنند اما این یک رفتار کاملا تضعیف‌کننده برای کندو به حساب می‌آید زیرا باعث کاهش جمعیت و کاهش عملکرد راندمان کندو می‌شود و همچنین ایجاد کننده استرس و شرایط ناپایدار در کندو می‌باشد.

 

زنبورعسل

زنبورعسل

زنبورعسل راسته بال غشائیان(Hymenoptera) دارای 15 بالا خانواده است که بالا خانواده Apoidea  یکی از شاخص‌ترین آنها میباشد که دارای مشخصات زیر است:

  1. موهای بدن شاخه شاخه و پرمانند است
  2. اولین بند پنجه پای عقب بلند و قطور شده و از 4 بند دیگر پنجه بزرگتر است
  3. به همین دلیل در امر گرده افشانی بسیار حائز اهمیت میباشند
  4. این بالا خانواده از 9 خانواده تشکیل شده که یکی از آنها خانواده Apoidea میباشد که در اصل خانواده زنبورهای عسل میباشد
  5. در این خانواده زیر خانواده Apinae  قرار میگیرد که زنبورهای عسل همه در این گروه قرار دارند که جنس Apis مورد توجه میباشد

 

گونه زنبورعسل کوچک              =             Apis florea F

گونه زنبورعسل بزرگ                =          Apis dorsata F

گونه زنبورعسل هندی               =            Apis cerana F

گونه زنبورعسل اروپایی             =            Apis mellifera L

دو گونه آپیس ملیفرا (Apis mellifera L) و آپیس سرانا (Apis cerana F) میتوانند به صورت گروهی در محیط بسته زندگی کنند، این دو گونه دارای سیستم ارتباطی تکامل یافته هستند.

گونه زنبورعسل کوچک(Apis florea F)

این گونه در قسمت‌های جنوبی ایران زندگی میکند و از یک ملکه و تعداد زیادی زنبور کارگر و در فصل مناسب تعداد کمی زنبور نر تشکیل میشود، فقط یک شان در اندازه 25 تا 35 سانتی متر عرض و 15 تا 17 سانتی متر طول میسازد.

این زنبور اکثرا شان خود را در میان بوته‌ها و درختان انبوه گرمسیری یا زیر سقف یا شکاف کوه‌ها و … مستقر میسازد.

در قسمت بالای شان، محل ذخیره عسل و گرده و در قسمت زیرین ،محل پرورش نوزادان میباشد.

گونه زنبورعسل بزرگ(Apis dorsata F)

این گونه فقط یک شان زیر سقف ایوان و دامنه صخره‌ها و زیرشاخه‌های ضخیم میسازد که معمولا مساحت آن به یک متر مربع میرسد و اندازه‌های سلول‌های بزرگتر از حد معمول میباشند.

گونه زنبورعسل هندی(Apis cerana F)                                       

این زنبور از نظر جثه کمی کوچکتر از زنبورعسل اروپایی میباشد و بیشتر با شرایط آب و هوایی گرم و خشک سازگار میباشد.

گونه زنبورعسل اروپایی(Apis mellifera L)      

این گونه زنبورعسل از لحاظ اقتصادی ارزش بالایی دارد و در حال حاضر اکثر فعالان پرورش زنبور از نژادهای مختلف این گونه استفاده میکنند که عبارتند از :

1)نژاد زنبورعسل تیره اروپا Apis mellifera mellifera L

2)نژاد ایتالیایی   Apis mellifera ligustica                  

3)نژاد کارنیولان    Apis mellifera carnica                 

4)نژاد قفقازی Apis mellifera caucasica         

 

         این مقاله ادامه دارد…   

مقایسه افراد کلنی

مقایسه جنسیت ملکه،زنبور نر و زنبور کارگر

مقایسه تعداد کروموزوم ها

مقایسه تعداد زنبور ملکه،زنبور نر و کارگر

زنبور نر

زنبور نر n  کروموزومی بوده و تا 2 ماه قدرت زندگی دارد.

تنها وظیفه زنبور نر جفت گیری با ملکه می باشد باشد و در سن 6 الی 10 روزگی به بلوغ می رسد.

در فصل وفور جریان شهد و گرده یعنی زمانی که کلنی بیشترین زاد و ولد و آمادگی بچه دهی را دارد، تعداد زنبورهای نر به حداکثر رسیده و با کاهش میزان شهد و گرده در طبیعت ، کارگرها نرها را از کندو اخراج می کنند.

 

زنبور کارگر

زنبور کارگر بیشترین تعداد جمعیت کلنی را دارد و 2n  کروموزومی و ماده می باشد.

این زنبور در ابتدای تولد و دوره لاروی 3 روز اول از ژل رویال تغذیه شده و مابقی عمر خود را از عسل و گرده تغذیه می کند.

طول عمر آن در فصل فعالیت تا 45  روز و در فصل زمستان تا 6 ماه می باشد.

کلیه وظایف کندو از جمله:

  • نظافت(از سن 1 تا 3 روزگی پس از تولد)
  • تغذیه لاروهای پیر(از سن 3 تا 6 روزگی)
  • تغذیه لاروهای جوان(از سن 6 تا 12 روزگی)
  • مراقبت از ملکه، تبدیل شهد به عسل و تبدیل گرده به نان گرده، تولید بره موم، ترشح موم و ساخت سلولهای مومی، خارج کردن اجساد و مواد زائد از کندو، مراقبت، تغذیه و دفع فضولات ملکه ( در سن 12 تا 18 روزگی)
  • دفاع از کلنی( در سن 18 تا 21 روزگی)
  • خروج از کندو و جمع آوری شهد ، گرده، صمغ ، آب( 21 تا 45 روزگی)

بر عهده زنبور کارگر میباشد